Alle MsWin desktops zien er erg gelijk uit -- altijd. En het maakt niet uit wat voor vreemde themes je installeert omdat het altijd hetzelfde werkt als daarvoor...

Hoe het werkt

Linux heeft een compleet ander idee over grafische desktops.
Variatie is het thema!
De grafische desktop kan in verschillende onderdelen worden gesplitst: de X server, de X clients, de windowmanager en, recent, de "desktop" (al is dit iets anders dan een MsWin desktop).

De X server draait op de PC (of grafische terminal) waar je achter zit. Een X server is niets anders dan het zwart-wit-schaak patroon dat je even ziet voordat de grafische achtergrond van je windowmanager verschijnt. De X server handeld de grafische presentatie af en is verantwoordelijk voor de communicatie tussen hardware (met name de grafische kaart) en software (de X programma's).
Als je alleen een X server zou gebruiken, zou er werk (bijna) niet mogelijk zijn.
Er is geen menu, noch vensters of enige andere features die je nodig hebt.

Het werk op de X server gebeurd via X clients. Deze X clients gebruiken de libraries die onderdeel zijn van de X server om afbeeldingen en grafische front-ends weer te geven.
Als je een Xterm op je monitor ziet, zie je een X client.
De communicatie tussen X server en client verloopt via het netwerk. Dat is waardoor je X client op een andere computer en het netwerk kunt starten en het ergens anders zien (dit is de manier waarop X terminals werken; je start de programma's op een krachtige server en zit achter een simpele terminal).

Zelfs als je geen netwerkkaart hebt, verloopt de communicatie via het netwerk. Het dummy apparaat Loopback wordt dan gebruikt.

X server en X clients zijn niet de hele wereld.
Handige functies als "Maximaliseren", "Minimaliseren" en "venster sluiten" zijn geen onderdeel van de funcionaliteit van de server en clients maar worden geleverd door een window manager (window = venster).

Lang geleden, waren er slechts drie van deze componenten. De afgelopen drie jaar is er echter een nog een "ding" bijgekomen: de desktop.
De desktop biedt vergelijkbare functionaliteit als MsWin: plaats pictogrammen en bestanden op de achtergrond en start deze met een dubbelklik. Pictogrammen op zich bestonden natuurlijk al langer (bijvoorbeeld na het minimaliseren van een venster met FVWM), maar de funcionaliteit was niet zo uitgebreid als met MsWin.
Als je programma's via kleine pictogrammen wilde starten, moest je de knoppenbalk gebruiken (zou je kunnen vergelijken met de MsWin start balk).
Twee populaire desktops voor Linux zijn KDE en GNOME.
Deze komen beide met hun eigen windowmanagers, maar kunnen allebei ook gebruikt worden met andere windowsmanagers om zo gebruik te maken van andere opties.

Gouden ouden

Er zijn een hoop "oude" windowmanagers die, vooral op oudere computers, nog steeds in gebruik zijn, mede omdat ze niet de nieuwste hardware nodig hebben en ook erg snel in het gebruik zijn op kleine terminals.

Een van de eerste windowmanagers voor Linux FVWM (Deze windowmanager is zo oud dat nietmand zeker weet waar de afkorting voor staat). De nieuwe generatie van FVWM biedt veel features, zoals een knoppen balk en de "virtual desktop presenter". De configuratie gaat via het bestand .fvwm2rc, deze is erg lang en heeft een speciale structuur. De configuratie is vaak overweldigend door het gebruik van een speciale scripttaal. Homepage: www.fvwm.org

MWM

MWM is een windowmanager die is gebaseerd op Motif. Deze commerciële widget set kan nu vervangen worden door lesstiff, een vrije, krachtige vervanging die probleemloos gebruikt kan worden met MWM. Motif staat bekend als een library die een hoop bronnen gebruikt en lastig te configureren is. Misschien is dat de reden dat de MWM windowmanager niet breed gebruikt wordt. Homepage:www.lesstif.org

TWM

TWM is een minimalistische windowmanager die alleen de basis functies biedt. Deze wordt gebruikt op trage computers of in noodgevallen. Als je VNC gebruikt om een andere Linux computer te gebruiken, is dit de standaard windowmanager. Homepage: http://linux.about.com/compute/linux/library/bltwm.htm

CDE

CDE is een commerciële desktop die vooral wordt gebruikt op commmerciële Unix klonen. De verwachting was dat deze windowmanager standaard zou worden, maar de Common Desktop Environment heeft nooit een brede acceptatie gewonnen. Homepage: http://www.opennc.org/tech/desktop/cde/

Qvwm/fvwm95

Deze twee windowmanagers proberen een MsWin proberen op MsWin te lijken, maar schieten tekort. Beide zijn aan te raden als je overstapt van MsWin naar Linux, om zo de overstap de eerste paar dagen gemakkelijker te maken. Homepage: www.qvwm.org Homepage: ftp://mitac11.uia.ac.be/html-test/fvwm95.html

Afterstep

Afterstep is de Linux versie van het populaire NextStep framework, die veel op commerciële Unix klonen wordt gebruikt. Afterstep is een erg kleurige windowmanager met zijn eigen knoppenbalk (Wharf). Veel bestaande programma's kunnen worden opgenomen in de Wharf en informatie geven over bijvoorbeeld CPU, netwerk, RAM en andere systeem informatie. Afterstep heeft een grote weerklank in de Unix gemeenschap, maar het lijkt er op dat zijn opvolger, WindowMaker steeds populairder wordt. Homepage: http://www.afterstep.org

Nieuwkomer

WindowMaker

WindowMaker wil de opvolger zijn van Afterstep, vooral in de visuele presentatie. Hij is niet gebaseer op Afterstep, maar een compleet nieuw programma. Het motto "maak het kleiner, sneller en met meer kleuren" lijkt vastgehouden te zijn tijdens de ontwikkeling. Het biedt veel optische finesse, zonder de machine te vertragen. De weergave kan naar wens worden aangepast, maar houdt het klassieke NextStep ontwerp. Deze is te gebruiken op trage computers, ondanks dat het zo kleurig is. Net als de Wharf van Afterstep, zijn er ook veel DockApps voor WindowMaker.(zie bijvoorbeeld ook Issue 2: WindowMaker en Gnome) . Als je het uiterlijk van WindowMaker wilt aanpassen, kun je een hoop themes vinden op wm.themes.org. De ondersteuning van Gnome en/of KDE programma's heeft een speciale prioriteit in de ontwikkeling. Homepage: http://www.windowmaker.org

Enlightenment

Enlightenment is de aanbevolen windowmanager voor alle fanatieke ontwerpers. Deze windowmanager geeft niet veel om snelheid of een compact, efficiënt programma, maar probeert alle features die een grafische kaart heeft, te gebruiken. Geen enkele andere windowmanager biedt zoveel grafische features. Het is alleen aan te raden op een snellere PC dan een PII met 8MB grafische kaart. Ondertussen is er ook een grote colletie themes voor Enlightenment (beschikbaar op e.themes.org) en kun je het uiterlijk zo ver aanpassen dat het niet meer herkenbaar is als Enlightenment. Zo zijn er themes voor de look-and-feel van BeOS, MacOS en ook een StarTrek console. Het is soms moeilijk te raden dat op de achtergrond dezelfde windowmanager aan het werk is. Niet alle themes proberen de look-and-feel te veranderen; sommige laten de desktop verschijnen als kunst. Ook voor Enlightenment zijn er programma's die informatie over het systeem geven op een mooie grafische manier: deze worden Epplets genoemd. Homepage: http://www.enlightenment.org/

kleine helpers

Deze lijst is verre van compleet. Er bestaan nog veel meer windowmanagers, die meestal zijn ontworpen voor een speciale groep gebruikers.
Enkele hiervan zijn:

amiwm

AmiWM is een kloon van de Amiga desktop (Amiga Workbench 3.x). Deze spartaanse en efficiënte (maar tegenwoordig stoffige) desktop kan een aardige keus zijn voor Amiga fans. Helaas konden wij geen leuke tools en systeem applets vinden voor AmiWM. Homepage: http://www.lysator.liu.se/~marcus/amiwm.html

Sapphire

Sapphire is een kleine windowmanager die erg snel werkt op trage computers en heeft leuke, kleine features. De programmeertaal is veranderd van C naar C++, welke minder voorkomt in de Linux gemeenschap. Sapphire is een doorontwikkeling van Aewm (Aesthetic Window Manager) maar heeft ook onderdelen van de Blackbox windowmanager. Homepage: sapphire.sourceforge.net/

Sawmill

Sawmill kan bijna oneindig geconfigureerd worden. Alle venster decoraties en gebruikers interfaces kunnen geconfigureerd worden met de scripttaal Lisp. Hij concentreerd zich op de presentatie van vensters en menus. Pictogrammen, achtergronden en speciale applets zijn niet opgenomen in Sawmill. Ondertussen is er een GTK configuratie programma dat het naar wens aanpassen een stuk gemakkelijker maakt. (Update: Sawmill heeft een nieuwe naam - Sawfish - en is de default windowmanager in combinatie met Gnome (eerder was Enlightenment de default windowmanager) in veel distributies.) Homepage: http://www.dcs.warwick.ac.uk/~john/sw/sawmill/

Twin

Twin is een windowmanager die compleet anders dan alle anderen. Twin is een windowmanager voor de tekst console en kan comfortabel gebruikt worden met een muis. Vensters en menus worden weergegeven met ANSI karakters, maar je kunt niet ieder X programma starten, maar alleen speciale versies die zijn aangepast aan Twin (hiervan zijn er veel, zoals een CPU weergave en CD speler). Deze heeft geen krachtige grafische kaart nodig, maar vervangt ook niet echt een meer traditionele windowmanager. Homepage: http://linuz.sns.it/~max/twin/

Blackbox

Blackbox heeft maar een doel: snelheid. Desondans ziet de windowmanager er fantastisch uit. KDE gebruikers kunnen de voorkeur geven aan Blackbox omdat deze erg goed samenwerkt met KDE programma's; Gnome ondersteuning is nog opgenomen. Homepage: http://blackbox.alug.org/

XFCE3

XFCE3 is gebaseerd op GTK+ en heeft een aardig uiterlijk. Verder biedt het enkele applicaties die het werk met desktop ondersteunen. Behalve een paneel, bestandsbeheer en een achtergrond managers worden er veel programma's meegeleverd. Homepage: http://www.xfce.org/

IceWM

IceWM is een windowmanager die is ontworpen om snel te zijn. De standaard instellingen zijn bruikbaar en er is weinig configuratie nodig. Verder kan de windowmanager zonder muis gebruikt worden en biedt het ondersteuning voor meerdere themes: "ultracute" is erg aardig. Homepage: icewm.sourceforge.net